Auteurs en inhoud:

Elizabeth den Hartog: Delft, een stad met een gering aantal buitens

Roelof Tuin: Het Gemeenlandshuis van Delfland, een modieus stadspaleis van een Bourgondiër

Annelot Witsenburg: De buitenplaats Sion

Marika Keblusek: Een zwarte doos op een buiten bij Delft: Engelse royalisten op “De Ruit” (1656-1660)

C. Willemijn Fock: De buitenplaats Pasgeld bij Delft ten tijde van Pieter Teding van Berkhout

Linda Driesen-van der Male: Zuidhoorn, in afwachting van een nieuwe functie

Delft staat niet direct bekend om zijn buitenplaatsen en dat is eigenlijk best opmerkelijk want ooit was Delft één van de grootste steden van Holland. Delft was beroemd om zijn bier en plateelindustrie en had een belangrijke centrum- en marktfunctie voor het omliggende Delfland. Het gebied zou maar liefst dertig heerlijkheden hebben gekend en in de Middeleeuwen was er zelfs een grote concentratie aan kastelen en versterkingen.

Het artikel van Roelof Tuin over het De Huyterhuis, beter bekend als het Gemeenlandshuis van Delfland, geeft een idee van wat een gezeten burger uit Delft, die rijk geworden was van de hopaccijnzen, zich in de vroege zestiende eeuw als behuizing kon permitteren. Nog altijd prijkt er tegenover de Oude Kerk de natuurstenen en rijk van beeldhouwwerk voorziene gevel van wat een klein stadspaleis genoemd kan worden.

Buitenplaatsen waren er rondom Delft echter nauwelijks. Wat er was concentreerde zich langs de oevers van Vliet en Schie en was al met al vrij klein, een huis met een tuintje. In de meeste gevallen waren het eerder speeltuinen en -huizen dan woningen om de hele zomer met gezin en bediendes in te verblijven.

Tuinhuis van Laan van Overvest

De enige echte grote buitenplaats, Sion, lag ten noordwesten van Delft. Sion was eigenlijk op Rijswijks grondgebied gelegen. In 1432 werd op deze plaats het klooster van de Heilige Maria op de berg Sion gesticht. In 1544 brandde het klooster voor een groot gedeelte af. Hierop werd het klooster herbouwd, om in 1572 op last van de stad Delft grotendeels te worden afgebroken.  Deze afbraak was om te voorkomen dat de oprukkende Spanjaarden het zouden gebruiken als onderkomen van waaruit ze aanvallen konden organiseren. Na afbraak van het klooster kwam het terrein in particuliere handen en dit vormde het begin van de ontwikkeling van Sion als buitenplaats.

Het artikel van Annelotte Witsenburg handelt over de gebouwen en tuinen van Sion gedurende de periode tussen 1679 en 1804 en zal tevens een blik werpen op het leven op een buitenplaats, aan de hand van persoonlijke documenten van de bewoners.

Koetshuis van de voormalige buitenplaats "Sion"

In dit boek worden ook de buitens tot aan de Hoorn, waar de Vliet een knik maakt, als Delfts beschouwd, ondanks dat het merendeel op Rijswijks grondgebied is gelegen. Aan de zuidzijde van de stad worden de buitens tot de ‘bonte pael’, waar nu nog steeds de boerderij Vijverschie ligt, eveneens als ‘Delfts’ gezien.

Langs de linkeroever van de Delftse Vliet, vanuit Delft in de richting van Rijswijk gaand, doemde, in de Plasbroekpolder, Pasgeld op.

Pasgeld was een boerderij en later buitenplaats, welk ontstaan is uit een samenvoeging van allerlei landerijen, die tot 1581 hadden toebehoord aan verschillende religieuze instellingen.

Het artikel van van Willemijn Fock gaat over Pasgeld en met name over de periode dat Pieter Teding van Berkhout er meester was. Zij gebruikt het dagboek van Pieter Teding van Berkhout om een reconstructie van huis en tuin te maken in de periode  1669-1712.

Tegenover Pasgeld bevond zich in de Oude Broekpolder in het ambacht Rijswijk het buiten, de Ruit. Het artikel van  Marika Keblusek gaat over deze buitenplaats dat in het midden van de zeventiende eeuw in bezit kwam van Lucy Walter, de maîtresse van de latere koning van Engeland, Karel II, die hier in ballingschap verbleef.

De buitenplaats 's Gravenmade