'Over ambachtsheren en kasteelbergen. 

De geschiedenis van twee buitenplaatsen in Kloetinge'

(last update 01-02-07)

Een buitenplaats is een complex dat wordt gevormd door een kasteel of een historisch huis, met het daarbij behorende park met een oppervlakte van ten minste één hectare waarvan de eerste aanleg dateert van vóór 1850. In Nederland zijn in de loop der tijd honderden buitenplaatsen ontstaan met elk een eigen karakter, afhankelijk van het moment van ontstaan en de smaak van de eigenaar. De combinatie van historie en architectuur van huis en park samen met de bewoningsgeschiedenis maken de buitenplaatsen tot een uitzonderlijk onderdeel van het nationale erfgoed.  

Voor een goed beheer van cultuurhistorisch waardevolle monumenten is het belangrijk om een juist beeld te hebben van het verleden. In 2001 is historisch onderzoek gedaan naar de buitenplaats Kloetinge door Stichting tot behoud van Particuliere Historische Buitenplaatsen. Dit onderzoek heeft verrassende gegevens opgeleverd en is feitelijk de aanleiding geweest voor het schrijven van dit boek.

I =   Buitenplaats Kloetinge

II =  Kasteelberg van Kloetinge

III = Het jachthuis

Foto afkomstig van: http://earth.google.com/

Hoewel er over de buitenplaatsen op Walcheren veel geschreven is, zijn de buitenplaatsen en kastelen op Zuid-Beveland minder bekend. Toch zijn ook hier veel kastelen en buitenplaatsen geweest. Het Jachthuis van de ambachtsheerlijkheid Kloetinge en de buitenplaats Kloetinge, die beide nog particulier bewoond worden, behoren tot de weinige nog bestaande buitenplaatsen op Zuid-Beveland. Beide buitens worden beschermd als rijksmonument.

De bouwgeschiedenis, de bewonings­geschiedenis en de geschiedenis van tuin en park van de twee buitenplaatsen in Kloetinge, is nooit eerder  zo uitgebreid beschreven.

Het Jachthuis en de buitenplaats Kloetinge, die aan elkaar grenzen, hebben gedeeltelijk een gezamenlijke geschiedenis die teruggaat tot de vroege Middeleeuwen. Bijzonder aan de beide buitenplaatsen is de verbondenheid met de ambachtsheerlijkheid Kloetinge en de aanwezigheid van een oude kasteelberg.

De Buitenplaats Kloetinge

Buitenplaats welke in 1731 al bestond.  De huidige buitenplaats Kloetinge bestaat uit een groot woonhuis uit 1924, in Amsterdamse stijl gebouwd, met een koetshuis en een koetsierswoning. 

Tijdens het onderzoek voor dit boek is een vrij compleet beeld ontstaan van de historie van de buitens en van de opvolgende Kloetingse ambachtsheren. De Kloetingse ambachtsheren behoorden tot de meest invloedrijke families, waaronder Van Borsele, Van Brederode, Von Dohna en De Jonge van Ellemeet. De diverse ambachtsheren en -vrouwen beschouwden Kloetinge als een belangrijk bezit. Ambachtsheren en ambachts- heerlijkheden bestaan nog steeds in Zeeland. Het karakter van de ambachtsheerlijkheid is in de loop van de tijd veranderd en ambachtsheren hebben veel van hun rechten af moeten staan.

Toch zijn veel oude rechten in de praktijk nog steeds in gebruik en wettelijk geldig. Bijzonder, en waarschijnlijk uniek in Nederland, is dat de ambachtsheerlijkheid Kloetinge nog steeds als ambachtsheerlijkheid functioneert. Aanvankelijk hadden de ambachtsheren een eigen hofstede, gelegen op een woonhoogte ter bescherming tegen het water, bij hun bezit. Ambachtsheren begonnen deze bergjes vanaf de elfde eeuw verder te verhogen en ze te voorzien van een gracht, om hun positie te verstevigen.

Het Jachthuis werd in 1871 gebouwd. Het is een T-vormig

gebouw in eclectische stijl met kopgevel en zijgevel.

Deze kasteelbergjes waren bedoeld om hun bezit militair te versterken, daarnaast benadrukte ze hiermee hun zelfstandigheid. In de tuin van buitenplaats Kloetinge ligt het enige overgebleven kasteelbergje,  Kloetinge had vroeger meer van dergelijke bergen die toebehoorden aan diverse ambachtsheren. Het Kloetingse kasteelbergje is, als symbool van de onafhankelijkheid van de ambachtsheren, een uniek historisch monument.

Kasteelberg van Kloetinge

Het boek is geschreven door mevrouw M.C. Lenshoek-Smeets, journalist en drs. R.H.M. van Immerseel, wetenschappelijk medewerker bij de Stichting tot behoud van Particuliere Historische Buitenplaatsen. Zij hebben vele uren besteed aan studie in archieven, aan gesprekken met vele betrokkenen en andere bronnen. Voor het bronnenonderzoek is gebruik gemaakt van de archieven van de gemeenten Goes en Kapelle, het Zeeuws Archief en het Kadaster in Middelburg, het Nationaal Archief in Den Haag en de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek in Amersfoort. Maar de zoektocht naar informatie leidde bijvoorbeeld ook naar het Utrechts Archief en het Regionaal Historisch Centrum Overijssel in Almelo. Veel belangwekkende informatie en prachtige foto's zijn gevonden in de huisarchieven van de beide buitenplaatsen. Een belangrijk hoogtepunt was de vondst in het archief van de gemeente Goes van het bestek van het Jachthuis en de naam van de architect. Dit boek moet bijdragen aan de kennis over de ontwikkeling van Zeeuwse ambachtsheerlijkheden in het algemeen.

Het boekje is te bestellen via de 

Kastelenstichting Holland en Zeeland

De verkoopprijs is € 22,50. € 26,50.

(excl. verzending)

BESTELLEN