Archeologisch onderzoek in Gorinchem

Woede om slaan van palen voor nieuw hotel in Gorinchem

De eerste palen voor het hotel Buiten de Waterpoort zitten in de grond. Tot vreugde van de ontwikkelaar. Maar bij historische vereniging Oud-Gorcum, raadslid Everdien Hamann en binnenstadsbewoners komt de stoom uit de oren.

De Historische vereniging Oud-Gorcum is bang voor schade aan de archeologische vondst. Die meent dat de ondernemer zelfs een nieuwe vergunning moet aanvragen. Juist omdat hij de palen waarop zijn nieuwe hotel straks rust op andere plekken laat slaan. In het oorspronkelijke plan zouden die dwars door de archeologische vondst heengaan. Maar omdat dit kan worden toegeschreven aan het complex Blauwe Toren werd het bouwplan aangepast. Het liefst zou Oud-Gorcum zien dat het werk wordt stilgelegd.

Bron: AD van 13-2-18  – Foto: A. Speelman


Bouw hotel Buiten de Waterpoort begonnen

Op het bouwterrein van het hotel Buiten de Waterpoort is begonnen met de plaatsing van funderingspalen. De 14e eeuwse muur met verdedigingstoren zijn ingepakt met een folie. Vorige week is het bouwterrein opgehoogd met zand. Tegenstanders van de bouw vrezen dat funderingspalen door de archeologische vondst worden geslagen.

Volgens de gemeente Gorinchem is er momenteel een archeoloog op de bouwlocatie. ,,Deze ziet er op toe dat de palen de archeologische vondsten niet beschadigen’’, zegt een woordvoerder. Tegenstanders van de bouw vrezen dat funderingspalen dwars door de muren en toren gaat.Zij baseren die vrees op een zelfgemaakte kaart waarbij het palenplan over de bodemvondsten is gelegd. Hierbij lijkt het dat in elk geval twee palen deze gaan raken. Volgens de gemeentewoordvoerder is daar zeker geen sprake van. ,,Het is voor sommige mensen misschien moeilijk om te geloven, maar we gaan hier secuur mee om. Echt, alles gaat volgens de regels. Maar er spelen veel emoties rond deze vondst.’

Bron: AD van 12-2-18


Bouw hotel Buiten de Waterpoort hervat uit het AD van 15-01-18

Oud-Gorcum voelt zich ‘weer eens gehoord’ uit het AD van 13-12-17

Het geheim van de Blauwe Toren uit het AD van 03-12-17

Groen licht voor bouw hotel Buiten de Waterpoort uit het AD van 01-12-17


Stadsmuur is kasteelmuur

Raadslid Everdien Hamann van Gorcum Actief pleit ervoor om een andere keuze te maken voor de archeologische vondst Buiten de Waterpoort. De grond voor haar pleidooi ligt in het aanvullend onderzoek van bouwhistoricus Hein Hundertmark.
,,In zijn aanvullende onderzoek stelt hij dat het hier om een kasteelmuur gaat van bovenregionaal belang”, stelt Hamann.

De bouwhistoricus onderzocht in opdracht van ontwikkelaar Berry Voet de archeologische vondst. Die moest in opdracht van de gemeente bekijken hoe hij de muur inpast in zijn plannen voor de bouw van een hotel op die locatie. Het onderzoek van Hundertmark, getiteld ‘Vestingwerk of kasteel?’ ligt inmiddels op het stadhuis.

Volgens Hundertmark is komen vast te staan dat er geen sprake is van een stuk stadsmuur maar dat het restanten – van zowel de voor- als hoofdburcht – betreffen van een kasteelmuur van het kasteel de Blauwe Toren. Dit concludeert hij onder meer aan de wijze waarop de muur is opgebouwd en het gebruikte materiaal.

De meest ‘wenselijke optie’ voor het behoud van de vondst is volgens hem ‘incorporatie in de geplande nieuwbouw waarbij sprake is van een geacclimatiseerde bewaarsituatie, die tevens een conserverende werking heeft’. Hij verwijst hierbij onder meer naar het UtrechtsArchief waarin op een vergelijkbare manier een deel van de 12e eeuwse resten van de Paulusabdij is verwerkt.
Hundertmark sluit het afdekken van de vondst echter ook niet uit. ,,Dit is gebruikelijk in de archeologische praktijk.’’ Hij verwijst in dit geval naar het Kasteel van de Heren van Arkel. Dat werd na de vondst bij de Dalmsedijk weer onder aarde verborgen.

Gorcum Actief wil weten of burgemeester en wethouders bij hun standpunt blijven dat de archeologische vondst beschadigd en deels gesloopt mag worden voor de bouw van het hotel.” Ze vragen zich ook af de gemeente wil meewerken om de vondst op de Rijksmonumentenlijst te krijgen.

Bronnen: AD van 31-10-17 &  AD van 29-10-17 – Foto: A. Speelman


Open brief voor behoud stadsmuur

Vijf prominente Gorcumers roepen de gemeenteraad op om de archeologische vondsten Buiten de Waterpoort te behouden. Ze doen dit in een open brief aan de raadsfracties en het college van burgemeester en wethouders.

Marcel Klein, initiatiefnemer van de petitie Behoud Archeologische Vondsten, Gorcums historicus Roel Mulder, Paul H. Mulders van de Historische Vereniging Oud-Gorcum, voorzitter van de Gorcumse Poëzieroute Tom Zijlstra en restaurator Bernard Siera spraken zich eerder al uit over de middeleeuwse stadsmuur met verdedigingstoren. De restanten ervan werden in november vorig jaar blootgelegd.

Tot nu toe gaven de vijf veelal individueel hun mening, maar ze hebben besloten de krachten te bundelen. Ze schrijven: ,,De bouw van een hotel aan de Duivelsgracht, op de fundamenten van de 14de eeuwse stadsmuur en toren, is veel Gorcumers een gruwel. Niet alleen omdat het moderne ontwerp misstaat in de kwetsbare historische omgeving, maar ook omdat de restanten van de voorburcht van De Blauwe Toren, het kasteel van Karel de Stoute, aanzienlijk beschadigd zullen raken.’’

Martelaren
De vijf wijzen op het Verdrag van Malta waarin het behoud van bodemvondsten centraal staat, maar ook op regionale afspraken. Verder stellen ze dat de stadsmuur rechtstreeks gelinkt kan worden aan de Martelaren van Gorcum. De groep van negentien geestelijken werd vanaf deze plek in 1572 de stad uit gevoerd om vervolgens in Den Briel te worden verhangen.

,,De restanten van de muur zijn een concrete herinnering aan de Martelaren van Gorcum, slachtoffers van intolerantie, voor wie men juist in deze tijd een monument wil oprichten’’, stellen de briefschrijvers. Ze vragen bovendien – mocht er toch een hotel gebouwd worden – de bouwplannen zo aan te passen dat de historische vondst niet wordt beschadigd.

Waterlinie
Ze pleiten er ook voor de nieuwbouw ‘in lijn te brengen met het karakter van de historische omgeving’. Het gaat dan met name om de vestingwallen, die deel uitmaken van de Hollandse Waterlinie. Die staat op de nominatie om Unesco-werelderfgoed te worden.
In hoeverre de vijf gehoor zullen vinden, is nog niet duidelijk. De raad wacht eerst de eindrapportage van de archeologen van SOB Research af. Het onderzoek van de deskundigen zou gisteren door het college van burgemeester en wethouders besproken worden.
,,Maar het college heeft besloten dit eindoordeel pas komende dinsdag te bespreken’’, meldt een gemeentewoordvoerder. ,,Pas daarna wordt het rapport openbaar.’’ Vanuit de raad is nadrukkelijk aangedrongen op openheid.

Bron: AD van 26-04-17 – Gravure: Jacob van der Ulft (1656)


Mythische Blauwe Toren blijkt een trekker

De mythische Blauwe Toren spreekt veel stadsgenoten aan. De Gorcumers die zich hard maken voor een respectvolle omgang met de archeologische vondst Buiten de Waterpoort, moeten ook bestuurders zien te overtuigen, aldus de deskundigen die deze week naar ­Gorinchem kwamen.

De aula van het Gymnasium Camphusianum liep woensdagavond helemaal vol tijdens de informatiebijeenkomst over de Blauwe Toren, een initiatief van politieke partij Gorcum Actief. De opgraving langs de Duveltjesgracht van oude stadsmuren, in november vorig jaar, maakte heel wat los in Gorinchem.

Gorcum Actief had voor de avond in het gymnasium Gorcums historicus Roel Mulder uitgenodigd. Maar ook enkele deskundigen van buiten de stad: achitectuurhistoricus Merlijn Hurx belichtte de Blauwe Toren vooral vanuit de bouwtechnische kenmerken. Van de zwevende fundering tot de vierkante huisjes die door Karel V werden gebouwd bovenop de karakteristieke blauwe basis van het monumentale toren. Dat bouwwerk werd neergezet door Karel de Stoute, de grootvader van Karel V.

Karel de Stoute

,,De Blauwe Toren wás een slot van zwaar aanzien”, benadrukte Hurx. ,,Niet voor niets liet Karel de Stoute op zijn bruiloft in 1468 een grote maquette ervan zien aan zijn gasten. We hebben de architectuur ervan nog niet helemaal in beeld. Hopelijk kunnen we in de bodemvondst verschillende bouwlagen onderscheiden. Laten we ervoor zorgen dat de resten die we nu hebben gevonden, niet onder beton verdwijnen.”

De Utrechtse historicus René de Kam liet zien hoe in zijn stad allerlei belangrijke vondsten in het moderne stadsbeeld bewaard bleven. Hoe bijvoorbeeld de resten van het oude Kasteel Vredenburg verspreid over de stad zichtbaar zijn gebleven en hoe een oude Romeinse weg na ontdekking als wandelpad werd verwerkt in de nieuwbouw van Leidse Rijn. De Kam gaf praktijkvoorbeelden hoe het verleden levend wordt gehouden, onder meer door publiekspresentaties, exposities en 3D-voorstellingen van oude naar nieuwe situaties.

Wie betaalt?

,,Hopelijk zijn onze stadsbestuurders net zo cultuur-historisch onderlegd”, reageerde een van de toeschouwers. En Marcel Klijn – initiatiefnemer van de petitie voor behoud van de vondst aan de Duveltjesgracht – vroeg zich af: ,,Waar komt dat bewustzijn in Utrecht vandaan? En wie betaalt ervoor?”

,,Het lijkt niet altijd zo, maar Utrechters zijn héél trots op hun stad”, verklaarde De Kam. ,,Het is belangrijk dat je de mensen ervan bewust maakt hoe bijzonder ontdekkingen als deze zijn. En blijf het stadsbestuur daarop wijzen. Want met bestuurders als medestanders kun je zulke vondsten bewaren.”

Bron: AD van 17-02-17 – Gravure: Jacob van der Ulft (1656)


Lees ook:

Steun voor behoud van muurvondst uit het AD van 18-01-17

Onderzoek vuile grond nog niet af. uit het AD van 06-01-17

‘Bouw hotel stil na vondst middeleeuwse toren’ uit het AD van 22-11-16

‘Liefst verder de diepte in’ uit het AD van 30-11-16

Meer dan 1000 handtekeningen voor behoud historische vondst uit het AD van 4-12-16

Archeologen nog niet klaar met onderzoek bij Duveltjesgracht uit het AD van 13-12-16

Erfpachter betaalt de rekening na archeologische vondst uit het AD van 20-12-16