Op zaterdag 25 april vond onze excursie, gewijd aan de kastelen en adellijke huizen in het Westland en Midden-Delfland, plaats in museum Het Tramstation in Schipluiden en het Westlands museum in Honselersdijk. E.e.a. was een gevolg van de uitgave van hetprachtige boek ‘Kastelen en adellijke huizen in het Westland en Midden-Delfland’ door het Genootschap Oud-Westland en de Historische Vereniging Oud-Schipluiden in november 2025.
In het oude tramstation heeft Schipluiden een klein, maar erg leuk museum, nu is er de tentoonstelling ‘Kastelen en adellijke huizen in Midden-Delfland’.
Jacques Moerman, historicus, vertelde ons het een en ander over de tentoonstelling, Keenenburg.
Na de koffie maakten we onder zijn leiding een wandeling door Schipluiden via het kasteelterrein naar de dorpskerk. Van het kasteel staan nog slechts enkele stukken muur. Er zijn wel veel funderingen opgegraven. Tot de jaren ’70 was het kasteel verborgen onder kassen van de glastuinbouw. In 1991 is het veelhoekig zuidwesttorentje met de aangrenzende muren gereconstrueerd.
De stichting Beleving Kasteel Keenenburg heeft ambitieuze plannen om meer zichtbaar te maken, zoals onder andere de gracht, de waterput en de donjon.
De oude kerk in Schipluiden wordt in 1292 voor het eerst genoemd. De stijl ervan wordt ‘boeren gotiek’ genoemd. Aan de onderkant van het koor zie je nog de waarschijnlijk middeleeuwse kloostermoppen. Rond 1500 is de kerk vergroot. In 1616 is de kerk door brand grotendeels verwoest, maar binnen een aantal jaar was hij weer opgebouwd. Dit kwam door de accijnzen die op bier, wijn en turf door de ambachtsheer Jacob van Egmond mochten worden geheven. Hij sluisde deze gelden door voor de opbouw van de kerk. In de kerk bevindt zich het grafmonument van het huis Keenenburg.
Na de rondleiding vertrokken we naar het Westlands museum in Honselersdijk, alwaar we in het museum een lekkere lunch kregen voorgeschoteld. Er volgden drie lezingen door twee van de auteurs van het boek.
Jacques Moerman met ‘De kastelen en adellijke huizen van Midden-Delfland’. Over onder andere de Commanderij in Maasland, Huis ten Dorp en Hodenpijl in Schipluiden. Waar lagen in
dit gebied de kastelen? Zijn er indicaties hoe ze eruit hebben gezien? Wat is er nu nog van te zien?
Tweede lezing van Jacques Moerman was ‘De Keenenburg, een coulissekasteel te Schipluiden’. De spreker belichtte een aantal aspecten van de Keenenburg, het grootste kasteel van Delfland.
Ook besprak hij enkele hoofdbewoners van deze waterburcht, waaronder de Van Egmonds.
De derde lezing was van Harry Groenewegen met ‘Tien adellijke vrouwen in het Westland’. Het werden er uiteindelijk twaalf. De bedoeling van de lezing ‘Tien adellijke vrouwen in het Westland’ was om vanuit een andere invalshoek de kastelen, adellijke huizen en aspecten die daarmee verbonden zijn onder de aandacht te brengen. Denk hierbij aan: het ontstaan van de kastelen, hun locatie, de rol van de graaf van Holland, de rol van andere uitheemse adellijke families, afkomst van de vrouwen, huwelijkspolitiek, goederenbezit, opklimming en/of afdaling in de adellijke hiërarchie, invloed van de religie, kloosters, de plaats van de adel op plaatselijk, regionaal en regionaal overstijgend niveau.
Vanuit deze specifieke invalshoek is nog niet veel bekend en/of gepubliceerd over dit onderwerp. Vermeldingswaard is echter de publicatie “1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis” van Els Kloek uit 2013. Veel van deze gegevens waren al eerder op haar initiatief op het internet te lezen. De lezing en het hieruit voortkomende artikel (nog in voorbereiding), is een eerste aanzet om
kastelen en adellijke huizen voor het voetlicht te brengen en kan daarom niet gezien worden als een definitief en afgerond overzicht van dit veelomvattende onderwerp.
Na afloop van de lezingen konden we in het museum de tentoonstelling ‘Steenrijk – Ridders en Kastelen in het Westland’ bekijken en een drankje doen. Al met al, weer een geslaagde excursie.
Met dank aan Harry Groenewegen, voor zijn verhaal en foto’s